Axit lactic là một hợp chất hóa học quen thuộc, được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như thực phẩm, dược phẩm, mỹ phẩm và công nghiệp sản xuất. Không chỉ đóng vai trò quan trọng trong quá trình lên men tự nhiên, axit lactic còn được đánh giá cao nhờ tính an toàn, khả năng phân hủy sinh học và thân thiện với môi trường. Vậy axit lactic là gì, có những đặc điểm nào nổi bật và được sử dụng ra sao trong thực tế? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về tính chất, ứng dụng cũng như những lưu ý quan trọng khi sử dụng axit lactic.
Axit lactic là gì? Có ở đâu? Công dụng của Lactic Acid
Axit lactic là gì?
Axit lactic (Lactic Acid) là một hợp chất hữu cơ tự nhiên, có công thức hóa học C₃H₆O₃ (CH₃CH(OH)COOH). Đây là một axit carboxylic thuộc nhóm Alpha Hydroxy Acid (AHA), được phân lập lần đầu tiên vào năm 1780 bởi nhà hóa học Thụy Điển Carl Wilhelm Scheele.
Những điều cần biết về Axit Lactic công nghiệp
Axit lactic còn được gọi là axit α-hydroxypropionic hay axit 2-hydroxypropanoic, là một hợp chất hữu cơ thuộc nhóm axit cacboxylic. Chất này tồn tại tự nhiên trong một số loại nước ép thực vật, trong đất, cũng như trong máu và mô cơ của động vật. Axit lactic đồng thời là thành phần tạo vị chua chủ yếu trong các sản phẩm sữa lên men như sữa chua, pho mát và sữa bơ.
Nhờ tính chất sinh học an toàn và khả năng ứng dụng đa dạng, axit lactic được sản xuất quy mô lớn để phục vụ cho các ngành thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm và công nghiệp hóa chất.
>>> Xem thêm: Axit axetic
Cơ chế hoạt động của Axit Lactic
Axit lactic đóng vai trò như một chất kích thích sinh học, giúp thúc đẩy sự phát triển của tế bào dưới lớp biểu bì, từ đó hỗ trợ quá trình tái tạo collagen và elastin. Nhờ vậy, làn da trở nên săn chắc, mịn màng và giảm sự xuất hiện của các nếp nhăn.
Bên cạnh đó, axit lactic hoạt động nhẹ nhàng trên bề mặt da, giúp phá vỡ liên kết giữa các tế bào chết, kích thích tái tạo lớp biểu bì mới và cải thiện khả năng giữ ẩm tự nhiên cho da.
Ngoài tác dụng tái tạo da, axit lactic còn giúp kiểm soát dầu thừa, hạn chế tình trạng bít tắc lỗ chân lông – nguyên nhân gây mụn. Nhờ đó, làn da được cân bằng độ ẩm mà không gây cảm giác khô hay căng rát sau khi sử dụng.
Điều chế Axit Lactic bằng phương pháp lên men vi khuẩn
Nguyên liệu phổ biến để sản xuất axit lactic bằng phương pháp sinh học gồm váng sữa, sữa chua và các nguồn carbohydrate khác. Quá trình này sử dụng các chủng vi khuẩn lactic để lên men, tạo ra L-Lactic Acid – dạng hoạt chất có độ tinh khiết sinh học cao.
L-Lactic Acid là thành phần được ưa chuộng trong ngành mỹ phẩm và chăm sóc da, nhờ khả năng tương thích tốt với da và độ an toàn cao khi sử dụng lâu dài.
Sản xuất Axit Lactic bằng phương pháp tổng hợp hóa học
Ngoài phương pháp lên men, axit lactic còn được sản xuất thông qua quy trình tổng hợp hóa học từ các nguyên liệu thô như dầu mỏ, khí tự nhiên hoặc than đá. Từ các nguồn nguyên liệu này, người ta điều chế ra acetaldehyde làm tiền chất.
Acetaldehyde sau đó được chuyển hóa nhiệt để tạo thành lactonitrile. Hợp chất này tiếp tục được tinh lọc và hydroxy hóa nhằm thu được axit lactic. Sản phẩm thu được ở giai đoạn này thường là hỗn hợp D-Lactic và L-Lactic, gọi chung là DL-Lactic Acid.
Tuy nhiên, trong lĩnh vực mỹ phẩm, L-Lactic Acid mới là dạng được ưu tiên sử dụng. Vì vậy, hỗn hợp DL-Lactic sẽ tiếp tục được xúc tác và phân tách để thu được L-Lactic Acid đáp ứng yêu cầu chất lượng của sản phẩm cuối cùng.
Ứng dụng của Axit Lactic trong công nghiệp và đời sống
Ứng dụng trong ngành hóa chất – thực phẩm
Axit lactic được sử dụng rộng rãi trong ngành công nghiệp thực phẩm nhờ tính an toàn và khả năng tương thích sinh học cao. Hóa chất này không chỉ giúp tạo vị chua tự nhiên, điều chỉnh độ pH của dung dịch, mà còn đóng vai trò như một chất bảo quản, giúp kéo dài thời gian sử dụng của sản phẩm.
Axit lactic đặc biệt phổ biến trong các sản phẩm lên men từ sữa như sữa chua, phô mai, góp phần ổn định cấu trúc, hương vị và chất lượng sản phẩm.
Ngoài ra, axit lactic còn có khả năng ức chế sự phát triển của một số vi khuẩn gây hại, đồng thời thúc đẩy quá trình phân hủy các đại phân tử hữu cơ một cách tự nhiên. Quá trình này không tạo ra các sản phẩm phụ độc hại, an toàn cho vi sinh vật có lợi, môi trường sống và cây trồng.
Trong lĩnh vực dinh dưỡng, axit lactic thường được bổ sung vào sữa dưới dạng canxi lactat, giúp tăng hàm lượng khoáng canxi và cải thiện khả năng hấp thu canxi cho người sử dụng.
Ứng dụng trong sản xuất mỹ phẩm
Lactic Acid là thành phần quan trọng trong nhiều dòng mỹ phẩm chăm sóc da như serum, toner, kem dưỡng, mặt nạ và sữa rửa mặt. Nhờ khả năng thẩm thấu nhanh qua lớp biểu bì và hạ bì, axit lactic giúp làm mềm da, cải thiện độ đàn hồi, mang lại làn da căng bóng và sáng mịn.
Ứng dụng trong sản xuất sữa chua
Vi khuẩn lactic đóng vai trò then chốt trong quá trình lên men sữa chua, tạo ra sản phẩm giàu lợi khuẩn, hỗ trợ tiêu hóa và tăng cường sức khỏe đường ruột.
Ứng dụng trong bảo quản rau quả
Axit lactic thường được kết hợp với các chất bảo quản khác để kéo dài thời gian bảo quản rau củ, trái cây và thực phẩm tươi, giúp duy trì độ tươi ngon và hạn chế sự phát triển của vi sinh vật gây hư hỏng.
Những câu hỏi thường gặp khi sử dụng Lactic Acid
Dùng Lactic Acid có gây lên mụn không?
Giai đoạn đầu có thể xảy ra hiện tượng đẩy mụn, nhưng về lâu dài Lactic Acid giúp làm sạch lỗ chân lông và giảm nguy cơ hình thành mụn. Da nhạy cảm nên bắt đầu với nồng độ thấp và thử test trước.
Lactic Acid nên kết hợp với hoạt chất nào?
- Vitamin C: làm sáng da, chống oxy hóa, hỗ trợ chống lão hóa
- Hyaluronic Acid: tăng cường cấp ẩm, giúp da căng mọng
- Niacinamide: làm dịu da, kiểm soát dầu, đều màu da
- Ceramide: phục hồi hàng rào bảo vệ da, giảm khô ráp
Nồng độ và pH Lactic Acid bao nhiêu là phù hợp?
- Nồng độ phổ biến: 5–10%
- Độ pH lý tưởng: 3.5 – 4.0
Mức này giúp Lactic Acid hoạt động hiệu quả mà vẫn an toàn cho da.
Bơm Axit Lactic nên dùng loại nào
Để bơm Axit Lactic, bạn cần sử dụng các loại bơm hóa chất chuyên dụng có vật liệu kháng ăn mòn cao như bơm định lượng hoặc bơm màng khí nén, vì axit này có tính ăn mòn.
Các Loại Bơm Phù Hợp Để Bơm Axit Lactic
Axit Lactic là một loại axit hữu cơ có tính ăn mòn, do đó việc lựa chọn vật liệu bơm là yếu tố quan trọng nhất để đảm bảo hiệu quả và độ bền của thiết bị.
Bơm định lượng (Metering Pumps): Đây là lựa chọn phổ biến khi cần độ chính xác cao trong lưu lượng bơm, thường dùng trong các quy trình sản xuất hoặc thí nghiệm.
Bơm màng khí nén (Air-Operated Diaphragm Pumps): Loại bơm này được đánh giá cao về khả năng bơm các loại hóa chất ăn mòn, bao gồm axit đậm đặc, nhờ thiết kế không phớt và sử dụng màng bơm bằng vật liệu chuyên dụng. Chúng hoạt động bằng khí nén nên cũng an toàn hơn trong môi trường dễ cháy nổ.
Bơm từ (Magnetic Drive Pumps): Loại bơm ly tâm không phớt này cũng là một giải pháp tốt cho axit, giúp loại bỏ nguy cơ rò rỉ hóa chất ra bên ngoài.
>>> Xem thêm: bơm màng hóa chất
Vật Liệu bơm nên dùng khí bơm Axit
Để bơm Axit Lactic an toàn và hiệu quả, vật liệu tiếp xúc với hóa chất phải được lựa chọn cẩn thận.
Vật liệu nhựa cao cấp: Các loại nhựa như PVDF hoặc PTFE (Teflon) được khuyến nghị sử dụng cho thân bơm và màng bơm (đối với bơm màng) vì khả năng kháng ăn mòn tuyệt vời của chúng với hầu hết các loại axit, bao gồm Axit Lactic.
Thép không gỉ: Trong một số trường hợp, thép không gỉ Inox 316 có thể được sử dụng, nhưng cần kiểm tra nồng độ và nhiệt độ của Axit Lactic để đảm bảo tính tương thích.
Việc chọn sai vật liệu có thể dẫn đến hỏng bơm nhanh chóng hoặc rò rỉ hóa chất nguy hiểm.
Bơm màng GODO với nhiều chất liệu thân bơm, màng bơm đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về an toàn khi bơm hóa chất công nghiệp. Quý khách có nhu cầu đặt mua bơm màng để bơm Axit Lactic hãy liên hệ ngay với GODO Việt Nam theo số hotline để được tư vấn đặt hàng với chính sách ưu đãi tốt nhất trực tiếp từ hãng sản xuất.
Nguyễn Cường GODO đang làm Digital Marketing GODO Việt Nam kinh nghiệm 10 làm việc trong lĩnh vực máy bơm màng
