Trong các hệ thống bơm công nghiệp hiện nay, bơm màng khí nén được đánh giá cao nhờ khả năng bơm đa dạng môi chất, vận hành không dùng điện và đặc biệt an toàn trong môi trường dễ cháy nổ. Tuy nhiên, để thiết bị hoạt động ổn định, đạt hiệu suất tối đa và hạn chế hư hỏng, người vận hành cần tuân thủ đúng quy trình sử dụng. Việc vận hành sai cách không chỉ làm giảm tuổi thọ bơm mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro như rò rỉ hóa chất, hao khí nén hoặc dừng máy đột ngột. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ hướng dẫn cách vận hành bơm màng khí nén an toàn, giúp doanh nghiệp tối ưu hiệu quả làm việc, kéo dài tuổi thọ thiết bị và đảm bảo an toàn cho toàn bộ hệ thống.
Tổng quan về bơm màng khí nén và kiểm tra trước khi vận hành
Bơm màng khí nén là thiết bị sử dụng áp lực khí nén để làm dịch chuyển màng bơm, từ đó thực hiện quá trình hút và đẩy chất lỏng mà không cần động cơ điện hay cánh quạt. Nhờ thiết kế đặc biệt này, bơm có thể xử lý đa dạng môi chất như hóa chất ăn mòn, chất lỏng có độ nhớt cao, bùn, dung dịch chứa hạt rắn và cả các chất dễ cháy nổ.
Ưu điểm nổi bật của bơm màng khí nén là tính an toàn cao, đặc biệt phù hợp cho môi trường làm việc nguy hiểm như nhà máy hóa chất, khu vực dễ cháy nổ hoặc các ngành công nghiệp đặc thù. Thiết bị không sử dụng điện, giúp giảm thiểu rủi ro phát sinh tia lửa điện, đồng thời vận hành đơn giản, bền bỉ trong nhiều điều kiện khắc nghiệt.
Nhờ khả năng tự mồi, chống tắc nghẽn và dễ bảo trì, bơm màng khí nén được ứng dụng rộng rãi trong vận chuyển hóa chất, xử lý nước thải, bơm sơn – mực in và sản xuất thực phẩm. Đây được xem là giải pháp tối ưu cho nhiều dây chuyền sản xuất hiện đại.
Kiểm tra trước khi vận hành bơm màng khí nén
Để đảm bảo bơm hoạt động ổn định và kéo dài tuổi thọ thiết bị, cần thực hiện các bước kiểm tra cơ bản sau:
- Kiểm tra hệ thống khí nén: Đảm bảo áp suất khí cấp đúng theo thông số kỹ thuật của bơm. Áp suất quá cao có thể gây hỏng màng, trong khi áp suất quá thấp làm giảm hiệu suất làm việc.
- Xem xét đường ống khí và đường chất lỏng: Kiểm tra toàn bộ hệ thống ống dẫn để phát hiện rò rỉ khí hoặc dung dịch. Nếu có dấu hiệu bất thường, cần khắc phục ngay trước khi khởi động.
- Đảm bảo bơm được lắp đặt chắc chắn: Kiểm tra chân đế, giá đỡ nhằm tránh rung lắc trong quá trình vận hành, giúp bơm hoạt động êm ái và ổn định hơn.
- Xác minh các van và mối nối: Kiểm tra van khí nén, van xả và các khớp nối ống. Nếu phát hiện lỏng lẻo, cần siết chặt để đảm bảo hệ thống kín và an toàn.
>>> Xem thêm: Cách lắp đặt bơm màng khí nén đúng kỹ thuật
Cách sử dụng và vận hành bơm màng khí nén đúng kỹ thuật
Để bơm màng khí nén hoạt động ổn định, đạt hiệu suất cao và kéo dài tuổi thọ màng bơm, người vận hành cần tuân thủ đúng quy trình sử dụng. Dưới đây là các bước vận hành cơ bản và hiệu quả:
1. Chuẩn bị trước khi vận hành
Trước khi khởi động bơm, cần kiểm tra tổng thể thiết bị và phụ kiện đi kèm như:
- Đường ống hút – xả
- Van khóa, van điều chỉnh áp suất
- Nguồn khí nén
- Đồng hồ áp lực
Đảm bảo các mối nối được lắp chắc chắn, không rò rỉ hay tắc nghẽn. Áp suất khí nén đầu vào nên nằm trong giới hạn cho phép của nhà sản xuất (thông thường từ 2–7 bar). Việc kiểm tra kỹ giúp hạn chế sự cố và đảm bảo bơm hoạt động ổn định.
2. Cấp khí nén vào bơm
Mở van khí nén từ từ, tránh cấp hơi đột ngột vì có thể gây giật mạnh màng bơm, làm giảm tuổi thọ thiết bị. Trong quá trình cấp khí, quan sát đồng hồ áp suất để đảm bảo áp lực nằm trong ngưỡng an toàn.
Việc cấp khí chậm và đều giúp hệ thống vận hành êm ái, hạn chế rung lắc và hư hỏng.
3. Điều chỉnh áp lực chất lỏng đầu ra
Nếu bơm có van khóa đầu ra, hãy mở van và điều chỉnh áp lực chất lỏng từ từ:
- Với súng phun sơn áp lực: nên để khoảng 1 – 1,5 bar
- Với súng dạng cốc trên/cốc dưới hoặc hệ thống nhẹ: khoảng 0,5 – 1 bar
Việc điều chỉnh đúng áp lực giúp dòng chất lỏng ra đều, ổn định và đảm bảo chất lượng công việc.
4. Vận hành thử và đưa vào sử dụng
Sau khi điều chỉnh áp suất, mở khí nén cấp ra thiết bị đầu cuối (ví dụ súng phun) và bóp cò để chạy thử. Ban đầu trong ống dẫn còn không khí nên chất lỏng có thể ra chậm hoặc hơi giật nhẹ. Tùy chiều dài đường ống, sau vài giây đến vài chục giây dòng chảy sẽ ổn định.
Khi bơm đã hoạt động đều, bạn có thể tiến hành sử dụng chính thức. Trong quá trình làm việc, nên theo dõi các dấu hiệu bất thường như rung mạnh, tiếng ồn lạ hoặc áp suất dao động để xử lý kịp thời.
>>> Xem thêm: Hướng dẫn lắp đặt sử dụng máy bơm màng khí nén
Lưu Ý Khi Sử Dụng, Vận Hành Và Bảo Quản Bơm Màng Khí Nén
Trong quá trình sử dụng bơm màng khí nén, người vận hành cần nắm rõ các nguyên tắc kỹ thuật và an toàn để đảm bảo thiết bị hoạt động ổn định, đạt hiệu suất cao và kéo dài tuổi thọ. Dưới đây là những lưu ý quan trọng giúp bạn sử dụng bơm màng đúng cách và hạn chế tối đa sự cố.
1. Vệ sinh bơm màng sau khi sử dụng
Sau mỗi lần vận hành, nên cắm đầu hút của bơm trực tiếp vào nước sạch hoặc dung môi tẩy rửa phù hợp, cho máy chạy như bình thường để làm sạch toàn bộ chất lỏng còn tồn đọng trong bơm và đường ống.
Không để sơn hoặc hóa chất khô lại trong máy vì dễ gây tắc nghẽn ống dẫn, giảm tuổi thọ bơm và ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm. Khi thay đổi loại sơn hoặc màu sơn, cần vệ sinh hệ thống thật kỹ để tránh hiện tượng pha màu.
2. Điều chỉnh áp lực bơm phù hợp
Tùy theo độ đặc – loãng của môi chất và yêu cầu sử dụng, cần điều chỉnh áp lực khí nén cho phù hợp:
- Áp lực cao giúp lưu lượng lớn hơn nhưng hạt sơn to.
- Áp lực quá thấp khiến sơn không ra tới súng hoặc ra yếu, phải phun nhiều lớp gây mất thời gian.
Ngoài ra, nên mở van hơi và khởi động bơm từ từ để tránh sốc áp, giúp tăng độ bền cho thiết bị.
3. Kiểm tra hệ thống trước khi vận hành
Trước khi sử dụng, cần kiểm tra toàn bộ hệ thống bao gồm:
- Ống hút, ống xả, ống cấp khí nén
- Bulong thân máy, mặt bích, khớp nối
- Áp lực khí nén đầu vào
Không sử dụng khí nén bị ẩm, có hơi nước hoặc tạp chất vì sẽ làm giảm tuổi thọ màng bơm và bộ phân phối khí.
Với bơm mới lắp đặt lần đầu, nên chạy thử bằng nước sạch để kiểm tra rò rỉ và độ ổn định của máy.
4. Bảo trì và bảo dưỡng định kỳ
Việc bảo trì thường xuyên giúp bơm màng hoạt động ổn định và hạn chế hỏng hóc:
- Thay dầu định kỳ đối với máy nén khí chạy bằng dầu
- Kiểm tra và thay bộ lọc tách nhớt để giảm tiêu hao dầu và tránh bụi bẩn xâm nhập
- Vệ sinh lỗ thông gió, đặc biệt trong môi trường nhiều bụi
- Kiểm tra và xiết chặt trục vít, bu lông, đai ốc do máy rung lắc khi hoạt động
- Kiểm tra ống nối để tránh nứt vỡ, rò rỉ khí gây nguy hiểm
Ngoài ra, nên làm sạch bình chứa nhiên liệu ít nhất mỗi năm một lần để bảo vệ động cơ.
5. Quy tắc an toàn khi vận hành bơm màng khí nén
Khi bơm đang hoạt động, người dùng cần tuân thủ các nguyên tắc sau:
- Không vượt quá áp suất tối đa cho phép của bơm
- Không để bơm chạy khô trong thời gian dài
- Không chặn đường xả của bơm
- Không sử dụng khí nén bẩn hoặc có dầu
Những lỗi trên có thể gây hỏng màng bơm, bi van hoặc thậm chí làm vỡ đường ống.
6. Bảo vệ người vận hành
Để đảm bảo an toàn cá nhân, người sử dụng cần:
- Đeo kính bảo hộ, găng tay khi làm việc với hóa chất
- Dùng mặt nạ nếu bơm dung dịch dễ bay hơi
- Lắp đặt bơm tại khu vực thông thoáng
- Ngắt hoàn toàn nguồn khí nén trước khi bảo trì hoặc tháo lắp
7. Xử lý sự cố đúng cách
Khi bơm gặp trục trặc, nên liên hệ kỹ thuật viên có kinh nghiệm để kiểm tra. Không tự ý tháo lắp vì có thể làm hỏng nặng hơn.
Cần kiểm tra van an toàn thường xuyên – bộ phận này sẽ tự động ngắt máy khi nhiệt độ quá cao hoặc áp suất không ổn định để tránh cháy chập.
8. Bảo quản bơm màng trong quá trình sử dụng
Để tăng độ bền cho bơm:
- Thường xuyên vệ sinh bơm bằng nước sạch nếu không sử dụng trong thời gian dài
- Lắp đặt máy ở vị trí bằng phẳng, tránh ánh nắng trực tiếp, có mái che nếu đặt ngoài trời
- Kiểm tra bulong cố định đế bơm, đường ống và khung bơm
- Sau mỗi ca làm việc, khóa van cấp – van xả – van khí và vệ sinh lại bơm
Bơm màng có thể chạy khô trong thời gian ngắn, tuy nhiên không nên để kéo dài vì dễ hư bộ phân phối khí, phốt và bi van.
GODO VIỆT NAM là nhà phân phối độc quyền về các sản phẩm máy bơm màng của Tập đoàn cơ khí BIANFENG Trung Quốc tại Việt Nam với các dòng sản phẩm chính: máy bơm màng khí nén, máy bơm màng điện, máy bơm bột, máy bơm thực phẩm, bơm vận hành bằng tay, máy phun sơn, bơm thùng phuy, máy chiết rót và các loại linh phụ kiện khác.
